در فضای رسانه، سیاست، و امنیت، اقناع را معمولاً با «استدلال» یا «منطق» اشتباه میگیریم. گمان میکنیم اگر دادهها دقیق باشند، اگر استدلال قوی باشد، اگر نتیجهگیری منطقی باشد، پس مخاطب قانع خواهد شد. اما واقعیت این است که اقناع، نه محصول منطق صرف است و نه نتیجهی استنتاج مستقیم. اقناع، بیش از آنکه عقلانی باشد، روانیست؛ و بیش از آنکه به صحتِ محتوای پیام متکی باشد، به شیوه و زمینهٔ بیان آن وابسته است. اقناع، قدرت منطق نیست؛ قدرت بیان است. قدرتی که در لحن، فرم، تن صدا، انتخاب واژگان، چینش اطلاعات و حتی سکوتها متجلی میشود. ما در…
بیانیهی اخیر وزارت اطلاعات درباره نبرد ۱۲ روزه، یکی از اسناد مهم و رسمی امنیتی جمهوری اسلامی است؛ نه فقط از نظر میزان صراحت، بلکه به خاطر حجم گسترده اطلاعات، تنوع میادین عملیاتی، و ورود مستقیم یک نهاد اطلاعاتی به میدان روایت عمومی. این اتفاق در جای خود مبارک و مهم است، اما فراتر از مضمون بیانیه، یک پرسش کلیدی همچنان باقی است: آیا این متن میتواند به روایتی اقناعکننده و مؤثر در افکار عمومی تبدیل شود؟ یا همچنان در چارچوب یک گزارش سنگین و محرمانه، فقط برای اهل فن قابل استفاده است؟ نگاه دقیقتر به ساختار و زبان بیانیه…
در جهان روایتمحور امروز، سکوت نیز سخن میگوید؛ و گاه، از فریاد رساتر است. نبرد دوازدهروزهٔ ایران و رژیم صهیونیستی، صرفنظر از مختصات نظامیاش، لحظهای نمادین در تحول میدان روایت بود؛ نقطهای که در آن، تقابل فیزیکی جای خود را به تقابل معنایی داد، و مفهوم تازهای از «بازدارندگی نرم» در پرتو سکوت دشمن تثبیت شد. این سکوت، بهمثابه رخدادی تمدنی، تنها در صورت صورتبندی نظری و حافظهسازی مفهومی میتواند به سرمایهای پایدار برای آینده بدل شود. ۱. سکوت دشمن: نشانهٔ مهار روایی و بازدارندگی نرم رژیم صهیونیستی که در بحرانهای پیشین، عمدتاً با تصویرسازی عاطفی و تبلیغات میدانی، جنگ…
بازسازی روایت اقتدار، نه فقط یک پروژه فرهنگی، بلکه شرط لازم برای بقا، تابآوری و بسط تمدنی جمهوری اسلامی در میدان آینده است جوان آنلاین: پس از پایان جنگ تحمیلی، روایت رسمی از دفاع مقدس عمدتاً حول محورهای عاطفی– سوگوارانه شکل گرفت. ما اغلب با یک خط بیوقفه حماسی مواجهیم که قدرت تحلیل تاریخی و سیاسی را از مخاطب میگیرد. بازسازی روایت اقتدار، نه فقط یک پروژه فرهنگی، بلکه شرط لازم برای بقا، تابآوری و بسط تمدنی جمهوری اسلامی در میدان آینده است. به گزارش «جوان»، بعد از اعلام آتشبس در جنگ تحمیلی، روایت رسمی از دفاع مقدس عمدتاً حول…
در قریب به دو دهه گذشته، جریانی مشخص و بهلحاظ گفتمانی منتسب به جریان مذهبی و انقلابی، در بسیاری از گلوگاههای تصمیمگیری و سیاستگذاری فضای مجازی ایران نفوذ کرده و نقش ایفا کرده است. این جریان، در ظاهر با تابلوی «صیانت فرهنگی» و «حفظ ارزشها» وارد میدان شده، اما در عمل با اقداماتش نهتنها مانع رشد اکوسیستم دیجیتال کشور شده بلکه برخی از مهمترین ظرفیتهای داخلی را نابود کرده است. این جریان، در سالهای گذشته با تکیه بر دو محور اصلی – بهرهگیری گسترده از سازوکارهای فیلترینگ و تأثیرگذاری در برخی فرایندهای تصمیمگیری در حوزههای قضایی و نظارتی – توانسته…
واقعیت این است که ایتــا تنها یک اپلیکیشن نیست؛ ایتا نماد یک شیوه نگاه به حکمرانی فضای مجازی در جمهوری اسلامی ایران است. سیاستگذاری فضای مجازی در کشور ما سالهاست بر مبنای کنترل، پالایش و حذف شکل گرفته است. این نگاه، به جای آنکه فضای مجازی را عرصه تضارب آرا و گردش آزاد اطلاعات بداند، آن را میدان تهدیدهای امنیتی، تهاجم فرهنگی یا جنگ شناختی میبیند. محصول چنین رویکردی، زیستبومهایی است که به ظاهر متنوعاند، اما در واقع، جهانهای بسته و ایزولهاند که در آنها نه صداهای مخالف مجال بروز دارند و نه روایتهای متفاوت امکان بقا. ایتــا از دل…
خیلیها زیر پست قبلی نوشتند که ماجرای حبابهای اطلاعاتی چیز تازهای نیست. گفتند الی پاریسر سالها پیش در آمریکا از Filter Bubble حرف زده بود و امروز توییتر و اینستاگرام هم همین مشکل را دارند. گفتند چرا چسبیدهاید به ایتا؟ مگر ایتا چه فرقی با بقیه دارد؟ حق دارند. اتاق پژواک، محصول همه شبکههای اجتماعی است. الگوریتمها در هر جای دنیا آدمها را میبرند در دایرهای از محتواهایی که خوششان میآید و باورشان را تأیید میکند. اینستاگرام هم مغز آدمها را قالب میگیرد، توییتر هم آدمها را قبیلهای میکند، تلگرام هم همین بوده. اما داستان ایتا فرق دارد. اتفاقاً مسأله ایتا…
خانم محمدی در این متن با مثال «حباب مدرسه» نشان دادند که زندگی در یک دنیای بسته، چطور آدمها را دچار توهم دانایی، افراط یا فروپاشی ناگهانی میکند. حالا همان اتفاق، در مقیاسی بسیار بزرگتر، در زیستبوم مجازی ایران در حال تکرار است. مسأله فقط فیلترینگ تلگرام نیست؛ خطر اصلی در فیلترینگی نهفته است که فضای بسته و یکدستی مثل ایتا را بدل به تنها پنجره رو به جهان میکند. ایتا از تلگرام خطرناکتر است، چون حبابی بزرگتر و سختتر ساخته که نه تنها کاربرانش، بلکه حاکمیت را نیز در خطای ادراک فرو میبرد. این متن، تلاشی دوباره است تا…
انتشار خبر دستگیری صدها عامل نفوذی در ایران، بار دیگر نگاه افکار عمومی را متوجه مقوله «جاسوسی» کرده است. بااینحال، تصور عمومی از جاسوس هنوز در همان قالبهای سنتی و کلاسیک باقی مانده است: مأمورانی با هویت جعلی، ابزارهای رمزنگاری، تعقیب و مراقبت، و انتقال اسناد محرمانه. این در حالی است که جاسوسی انسانی (HUMINT) در روزگار ما دچار دگرگونیهای عمیق شده و امروز با چهرهای بسیار پیچیدهتر و پنهانتر عمل میکند. سرویسهای اطلاعاتی جهان در حوزه جاسوسی انسانی بر چند اصل کلیدی تمرکز یافتهاند که ماهیت این عرصه را تغییر داده است: – نفوذ عمیق و طولانیمدت جاسوسان امروزی…
همانطور که زیمل پول را نه فقط یک وسیلهٔ مبادله اقتصادی، بلکه شیئی واجد «جان اجتماعی» میدانست که مناسبات انسانی و ساختارهای اجتماعی را دگرگون میکند، مبادلهٔ پیام در شبکههای اجتماعی نیز نقشی فراتر از انتقال معنا ایفا میکند. پیامها در این فضا به کالاهایی بدل میشوند که ارزششان نهتنها در محتوایشان بلکه در قابلیت دیدهشدن، اشتراکگذاری و تأثیرگذاری اجتماعیشان است. پیام، هم «شیء» است و هم «کنش»؛ هم ارزش مصرف ارتباطی دارد و هم ارزش مبادلهای در میدانهای اجتماعی. این وضعیت ما را به مرزهای فلسفی میان «شیء» و «رخداد» میبرد و پرسشی بنیادین پیش میکشد: آیا پیام صرفاً…
جنگ شناختی فقط رسانه نیست. موشک، افشاگری، هشتگ، نوسان دلار، و شایعههای اجتماعی، هرکدام به تنهایی شاید کمهزینه باشند، اما وقتی در یک سناریو کنار هم قرار بگیرند، فشار سنگینی بر ذهن و روان جامعه وارد میکنند.قدرت جنگ شناختی در همین همافزایی است: ضربههای کوچک، اما مهلک در مجموع. در جنگ شناختی، اشباع حسی یک سلاح است. خبرها آنقدر پشتسر هم میآیند که ذهن دیگر توان هیجان یا ترس را از دست میدهد.این بیتفاوتی، هدف طراحان جنگ ادراکی است: مردم خسته شوند و هیچ چیز دیگر برایشان مهم نباشد. پادزهر جنگ شناختی، روایتهای الهامبخش است؛ روایتهایی که هم از گذشته…
در جامعه شبکهای امروز، جایی که قدرت نه صرفاً از مسیر منابع مادی، بلکه از رهگذر تولید معنا و جهتدهی به افکار عمومی اعمال میشود، کنشگر رسانهای به بازیگری سیاسی ـ فرهنگی تمامعیار بدل شده است. قدرت حقیقی در دنیای امروز، توان شکل دادن به افکار انسانهاست و این افکار، بیش از هر چیز، در میدان روایتها و رسانهها ساخته میشود. بنابراین دیگر نمیتوان کنشگر رسانهای را تنها خبرنگار یا تولیدکننده محتوا دانست؛ او طراح ادراک و مهندس افق دید جامعه است. در چنین بستری، مرز کنشگری مسئول در رسانه و کنشگری بیپایبند، به سرچشمه معنایی بستگی دارد که از…
آنچه این روزها تجربه میکنیم، صرفاً «جنگ کلاسیک» یا حتی «نبرد رسانهای» نیست؛ بلکه با یک عملیات روانی چندلایه، مهندسیشده و طولانیمدت روبهرو هستیم که تقابل نظامی آشکار، تنها یکی از ابزارهای آن است، نه تمام ماجرا. برای درک مختصات این سناریو، سه سطح درهمتنیده را باید همزمان دید: ۱. سطح راهبردی: معماری ادراک هدف اصلی طراحان، بازآفرینی حس فروپاشی حتمی در ذهن مخاطبان داخلی و خارجی است؛ ساخت تصویری از «نظمی که در آستانه فروپاشی است». به همین دلیل، از هر رویداد سخت—موشکباران، ترور، حمله سایبری—بهمثابه سندی برای اثبات این روایت استفاده میکنند. جنگ، صرفاً نمایشی مهیب است تا…
شهریور ۱۳۹۱ مطلبی نوشتم با تیتر: آیا مسئولین فیلترینگ، امنیت ملی را دچار مخاطره کردهاند؟ مطلبی که در سایت گرداب(مرکز بررسی جرائم سازمان یافته سایبری سپاه) نیز منتشر شد، ولی توسط کارگروه فیلترینگ دستور حذفش داده شد. بعد از حدود ۱۳ سال، کمی بازنویسیاش کردم. … یک: جرمانگاری یا تهدید امنیتی؟ مطابق ماده ۲۵ قانون جرائم رایانهای، «انتشار یا در دسترس قراردادن محتویات آموزش دسترسی غیرمجاز، شنود غیرمجاز، جاسوسی رایانه ای» جرم تلقی میشود که برخی با تفسیر موسع از آن فیلترینگ را هم ذیل دسترسی غیر مجاز قرار میدهند.» جاین سیاست قضایی که در توسط کارگروه تعیین مصادیق محتوای…
تمیم البرغوثی پیامی منتشر کرده است که اگرچه در قالب یک تحلیل جنگی نوشته شده، اما بهوضوح فراتر از تحلیل است: این پیام، یک مانیفست تمدنی است؛ صدایی از قلب جغرافیای دردمند فلسطین که اکنون به عقلانیتی در تراز ژئوپلیتیک جهانی تبدیل شده است. برخلاف تحلیلهای روزمرهای که در آنها از شکست یا پیروزیهای تاکتیکی سخن گفته میشود، البرغوثی تصویری ترسیم میکند از یک نبرد نهایی، یک رویارویی صفر و یکی که پایان آن، نه صرفاً تعیینکننده سرنوشت فلسطین، بلکه تعیینکننده آینده کل منطقه است. او میگوید: آزادی کامل ممکن است؛ بهشرط آنکه برخی از ما، برخی دیگر را تنها…
بایگانی سالانه
موضوعات وبلاگ
- تأمّلات و تحمّلات (۱۵۵)
- رسانه و ارتباطات (۸۸)
- زنان و خانواده (۲۷)
- فرهنگ و جامعه (۵۱)